Czynny żal jest rozwiązaniem, które pozwala uniknąć podatnikom odpowiedzialności za popełnione wykroczenia lub przestępstwa skarbowe. Jeżeli podatnik zawiadomił organ powołany do ścigania tego wykroczenia/ przestępstwa i ujawnił istotne okoliczności czynu, nie będzie on podlegał karze. Sankcje dotyczące JPK także obejmują odpowiedzialność karno-skarbową. Oznacza to, że czynny żal jest możliwy również w przypadku wykroczeń lub przestępstw skarbowych związanych z JPK.

Czynny żal

Instytucja czynnego żalu ma swoją podstawę w art. 16 Kodeksu karnego skarbowego. Dzięki czynnemu żalowi – o ile podatnik spełni określone w przepisie warunki – może on uniknąć kary.

Przepisu tego nie stosuje się wobec sprawcy, który:

  • kierował wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego;
  • wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, polecił jej wykonanie ujawnionego czynu zabronionego;
  • zorganizował grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego. Albo taką grupą lub związkiem kierował, chyba że zawiadomienia dokonał ze wszystkimi członkami grupy lub związku;
  • nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.

Wymogi prawne do zawiadomienia.

Kodeks karny skarbowy przewiduje także pewne wymogi w stosunku do zawiadomienia, które składa sprawca. Zawiadomienie należy wnieść na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Można je także wnieść ustnie do protokołu. W wymaganym terminie wyznaczonym przez organ należy uiścić w całości należny podatek. Zawiadomienie nie odniesie skutków, jeżeli zostało złożone już po podjęciu określonych czynności. Jeżeli zawiadomienie zostanie złożone po rozpoczęciu przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli, może się okazać, że czynny żal będzie bezskuteczny. Istotny jest warunek, że zawiadomienie powinno zostać złożone, zanim organ otrzyma wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa/wykroczenia skarbowego.

Zidentyfikować błędy zanim zrobi to urząd skarbowy.

W przypadku nowego JPK utrudnione może okazać się spełnienie warunku złożenia zawiadomienia zanim organ dowie się o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Czynny żal związany z nowym JPK będzie skuteczny tylko w przypadku, gdy organ nie ma jeszcze wiadomości o popełnieniu czynu zabronionego. Analizując przepisy można dojść do wniosku, że samo przesłanie w ramach nowego JPK wadliwej ewidencji powoduje, że organ posiada już wiedzę o tym fakcie. Dotychczasowa praktyka organów daje jednak pewną nadzieję. Na tej podstawie można założyć, że zawiadomienie wywołuje skutki, jeżeli błąd nie został wcześniej wskazany. Można więc zakładać, że czynny żal związany z JPK pozwoli uniknąć odpowiedzialności. Może się tak zdarzyć, jeżeli wcześniej naczelnik urzędu skarbowego nie wezwie podatnika do usunięcia błędów. Dlatego tak ważne jest zidentyfikowanie błędów zanim dokona tego organ podatkowy.

JPK – czynny żal nie zawsze możliwy.

Czynny żal w przypadku JPK nie będzie miał zastosowania do kar administracyjnych nakładanych na podatników. Nie można będzie uniknąć w ten sposób kary 500 zł od każdego błędu, który naczelnik US uzna za uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji. Tej kary można będzie uniknąć tylko, jeżeli błąd zostanie skorygowany w ciągu 14 dni od doręczenia wezwania. W takim przypadku kara nie zostanie nałożona. Innym sposobem uniknięcia negatywnych konsekwencji będzie złożenie przez podatnika wyjaśnień. Na podatnika zostanie nałożona kara w drodze decyzji, jeżeli podatnik w terminie 14 dni nie skoryguje błędów, czy też nie złoży odpowiednich wyjaśnień.

Kara za brak nadzoru.

Kodeks karny skarbowy przewiduje również kary za brak odpowiedniego nadzoru nad przestrzeganiem reguł obowiązujących w działalności danego przedsiębiorcy. Osoba, która chociażby nieumyślnie dopuszcza do popełnienia czynu zabronionego, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Krąg tych osób określony został w przepisach bardzo szeroko. Odpowiedzialnością z tego tytułu mogą więc zostać objęci członkowie zarządu, dyrektor finansowy, główny księgowy czy pracownicy działów zajmujących się podatkami.

Dwie kary równocześnie.

Wraz z wprowadzeniem nowego JPK pojawił się przepis, zgodnie z którym podatnik nie będzie podwójnie karany za jedno przewinienie. Jednak przepis ten nie obejmuje osób prawnych. Jeżeli na spółkę, która jest podatnikiem VAT, zostanie nałożona kara 500 zł za każdy błąd uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji, możliwe jest równoczesne podleganie odpowiedzialności karno-skarbowej osób odpowiedzialnych za przygotowanie i przesyłanie JPK w tej spółce, a także osób je nadzorujących.

Czynny żal a błędy w JPK.

W przypadku błędów w JPK podatnicy mogą korzystać z rozwiązania jakim jest czynny żal. Pod warunkiem jednak, że zidentyfikują błąd zanim dokona tego organ podatkowy. Jeżeli przedsiębiorca dostanie od naczelnika US listę błędów, objętych odpowiedzialnością karno-skarbową, na złożenie czynnego żalu obejmującego te błędy będzie za późno. Pozostanie możliwość skorygowania błędów lub złożenia wyjaśnień. Pozwoli to na uniknięcie wyłącznie kar administracyjnych. Ewentualnych sankcji karno-skarbowych uniknąć już niestety nie będzie można.

Opublikowano: 13 września 2021Kategorie: BlogBrak komentarzy

Zostaw komentarz